İkinci el araba almak Türkiye'de hâlâ pazarlık, güven ve biraz da şans işi. İyi bir araç bulduğunuzu sanıyorsunuz, eve geliyorsunuz, üç ay sonra motorda büyük bir sorun çıkıyor. Tanıdığım hiç kimse "tek seferde mükemmel araba aldım" demedi.
Yine de bu rastgele bir kumar olmak zorunda değil. Birkaç temel adımı doğru yaparsanız sürpriz ihtimalini ciddi ölçüde azaltabilirsiniz.
En önemli kural: ekspertiz olmadan imza atmayın
Bunu en başa aldım çünkü öteki her şeyden önemli. Ne kadar çok bilirseniz bilin, ne kadar dikkatli bakarsanız bakın, bir aracı tek başınıza okumanız mümkün değil. Boya kalınlık cihazı olmayan, kaporta hattını görmeyen, lifte alıp altını incelemeyen kişi ne yaparsa yapsın eksik kalır.
Bağımsız bir ekspertiz noktasına götürmek 1.500-2.500 lira civarı. Aracı satan kişinin önerdiği yere değil, sizin seçtiğiniz tarafsız bir yere. Bu maliyeti vermek istemeyen kişi bence direkt bu işi yapmamalı. Aksi takdirde 100-200 bin liralık bir riske 1.500 lira tasarruf için girmiş oluyorsunuz.
ATR, Tüvtürk Ekspertiz, Oto Ekspertiz gibi zincirler genelde güvenilir. Bazı küçük yerel ekspertizciler de iyi iş çıkarıyor, soruşturup gidin.
Aracı görmeden önce: telefonda neleri sormak gerek
Vaktinizi boşa harcamamak için ön elemeyi telefonda yapın.
Hasar kaydı var mı? "Yok" diyorsa, "TRAMER raporunda da temiz mi" diye netleştirin. Bazı satıcılar "küçük hasar, kale gibi" diye yumuşatıyor. Net rakam isteyin: kaç bin liralık hasar geçmiş?
Kilometresi gerçek mi? "Tabii gerçek" cevabını alacaksınız, normal. Önemli olan servis kayıtlarıyla uyumlu olup olmadığı. Servis kaydında 80 binde son işlem varsa ama araç 250 bindeyse, bir yerde rakamla oynanmış demektir.
Kaç sahibi olmuş? İlk veya ikinci sahibinden alınan bir araç genelde daha temiz oluyor. Beş sahip değişmişse temkinli olun.
Aracın orijinal anahtarı kaç tane var? Bir tek anahtar varsa ya kaybetmişler ya yedek yapılmamış. İkisi de pazarlık konusu.
Telefonda hâlâ ilgileniyorsanız randevu alın ve aracı gündüz, yağmursuz bir günde görmeye gidin. Bunu şaka sanmayın. Karanlıkta veya ıslakken boya farkını fark etmek neredeyse imkânsız.
Yerinde kontrol: kaporta
Aracın etrafında bir tam tur atın ve eğilerek karoser hatlarına yandan bakın. Kaportanın çelikleri farklı yerlerde farklı parlaklıkta yansıyorsa boyaya girmiştir. Kapı boşlukları her yerde aynı genişlikte mi? Farklılıklar darbe sonrası iyi düzeltilmemiş tamir demek.
Plastik tampona da bakın. Aracın gövde rengiyle arasında hafif bir ton farkı varsa muhtemelen değişmiş.
Üst köşelerden vidalara bakın. Sıyrılmış vidalar parçanın açıldığını gösterir. Orijinal araçta motor kaputu, kapı menteşeleri ve far braketleri vidaları el değmemiş gibi olmalı.
Yanınızda boya kalınlık cihazı varsa kullanın. Yoksa bu işi ekspertize bırakın.
Motor bölmesi
Motor soğukken aracı çalıştırmasını isteyin. Çoğu satıcı sizden önce gelir, motoru ısıtır, böylece soğuk çalışma seslerini duyamazsınız. "Yarın sabah ilk çalıştırmasında gelsem olur mu?" deyin, vermiyorsa bunda bir sebep vardır.
Motor çalışırken kaputu açın. Titreşim anormalse veya tıkırtı duyuyorsanız bir sorun vardır. Aynı sırada egzoza da bakın. Mavi duman yağ yaktığını gösterir. Beyaz duman ise silindir kapağı sorununa işaret edebilir.
Motor yağı çubuğunu çekin. Yağ koyu kahve normaldir, ama köpüklü veya sütlü renk varsa motora su karışıyor demek. Bu çok pahalı bir sorun.
Hortumlarda yağ izleri, çatlaklar, motor altında damlama olup olmadığına bakın. Park yerinde aracın altında yağ lekesi varsa sızıntı vardır.
Test sürüşü
Test sürüşü olmadan asla araç almayın. Satıcı "deposu boş", "sigortası yok" gibi bahaneler üretirse direkt geri çekilin.
Düz yolda direksiyonu bırakın. Araç kendi kendine sağa veya sola çekiyorsa rot, balans veya şasi problemi var demek. Frenleri sıkı basın. Titreme veya çekme varsa diskler veya balatalar gitmiştir.
Şanzıman geçişlerini kontrol edin. Otomatik araçlarda bu özellikle kritik, sert geçişler veya boş alanlar pahalı bir tamir habercisi. Manuelse debriyajın rahat basılması ve geri vitese takılmadan girmesi lazım. Vitesin tutmaması da sürüş kalitesini ciddi şekilde bozar.
Klimayı 5 dakika çalıştırın. Soğutuyor mu, kötü koku geliyor mu? Klima tamiri 5-15 bin lira arası bir maliyet.
Müziği kapatıp 60 km/saatte düz bir yolda gidin. Tekerleklerden uğultu sesi geliyorsa rulman, "tak tak" sesi geliyorsa aksbaşı sorunu var demek.
Hızlanırken dikiz aynasından arkanıza bakın. Sert hızlanmada beklenmedik duman çıkıyorsa motorda problem var.
Belge ve geçmiş kontrolü
Ruhsat ve sahibinin kimliği uyuşuyor mu? Aracı satan kişinin gerçekten sahibi olduğundan emin olun. Vekâletle satış varsa noterde kontrol edin.
Servis kayıt defterine bakın. Bakımlar düzenli yaptırılmış mı, kilometre artışları mantıklı seyrediyor mu? Aradaki kopukluklar veya servis defterinde tutarsızlıklar genelde temiz olmayan bir geçmişe işaret eder.
E-devlet üzerinden trafik sicilini ve varsa cezaları sorgulatın. Aracın üzerinde haciz, rehin gibi şerhler var mı, satıcıya açıklatın. Krediyle alınmış araçların borçları kapanmadan satıldığını arada görüyorsunuz, bu çok ciddi bir sorun.
Pazarlık
İyi bir araç bulduğunuza karar verdiyseniz pazarlığa başlamadan önce piyasayı tarayın. Aynı marka, aynı model, aynı yıl, benzer kilometredeki en az 10 ilana bakın. Ortalama fiyatı bulun ve aracın özelliklerine göre yukarı veya aşağı ayarlayın.
Pazarlıkta en büyük gücünüz "alternatifim var" tavrı. Acele eden tarafsanız satıcı bunu hisseder ve fiyat düşmez. Karşılığında "iki gün düşüneyim" deme lüksünüz olsun.
Hasar varsa indirim sebebi. Aşınmış lastikler veya çıkmak üzere olan bir bakım da öyle. Ekspertiz raporunda çıkan her küçük sorun, pazarlıkta puan demek.
Son söz
İkinci el araba almak yorucu bir süreç. Üç farklı araç görmeden, en az birini ekspertize göndermeden imza atmayın. Acele kararlar çoğunlukla aylar süren pişmanlıklara dönüşüyor.
En ucuz araç genelde en pahalı çıkıyor. Parlak görünen ama bakımı belirsiz bir araç almaktansa, dışı biraz yıpranmış ama düzgün bakılmış bir araç almak çoğu zaman daha mantıklı.
Yorumlar ()